জয়মতী

কাহিনীৰ পটভূমি সপ্তদশ শতিকাৰ শেষভাগ, যেতিয়া ৰাজকুমাৰসকলক নিৰ্মূল কৰাৰ অভিযানে অহোম ৰাজসভাক কঁপাই তুলিছিল। পলাতক ৰাজকুমাৰ গদাপাণিৰ পত্নী জয়মতীক ৰজাৰ শক্তিশালী মন্ত্ৰী বৰফুকনৰ লোকে ধৰি নিয়ে। স্বামী কলৈ লুকাই আছে সেয়া কবলৈ তেওঁক বাধ্য কৰোৱা হয়, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে।

তাৰ পিছত আহে দীঘলীয়া নিৰ্যাতনৰ পৰ্ব। জয়মতীয়ে গদাপাণিৰ লগত বিশ্বাসঘাতকতা কৰাতকৈ নিৰ্যাতন সহ্য কৰে আৰু স্বামীৰ সন্ধান নিদিয়াকৈয়ে প্ৰাণ ত্যাগ কৰে। তেওঁৰ নীৰৱতাই ৰাজকুমাৰক ৰক্ষা কৰে, তেওঁ জীয়াই থাকি পুনৰ ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিলৈ উভতি আহে, আৰু জয়মতী অসমীয়া স্মৃতিৰ অন্যতম শ্ৰদ্ধেয় ব্যক্তিত্ব হৈ পৰে।

ছবিখনত দলিমীৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। তেওঁ পাহাৰৰ এগৰাকী জনজাতীয় মহিলা, যিয়ে পলাতক ৰাজকুমাৰক আশ্ৰয় দিয়ে। দলিমীৰ জৰিয়তে আগৰৱালাই পাহাৰ আৰু সমতলৰ সম্প্ৰদায়বোৰৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ আহ্বান জনাইছে, যিটো বিষয় তেওঁ সপ্তদশ শতিকাৰ দৰে নিজৰ সময়তো সমানেই জৰুৰী বুলি ভাবিছিল।

আগৰৱালা বিদেশত চলচ্চিত্ৰ কলা শিকি আহি এই মাধ্যমলৈ আহিছিল। ইংলেণ্ডৰ পৰা ঘৰলৈ উভতি অহাৰ পথত তেওঁ বাৰ্লিনৰ ইউএফএ (UFA) ষ্টুডিঅ'ত প্ৰায় ছমাহ কটাইছিল, আৰু অসমলৈ উভতি ভোলাগুৰি চাহবাগিচাৰ পৰিসৰত চিত্ৰবন ষ্টুডিঅ' স্থাপন কৰিছিল। অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকল দুটা শিবিৰত থাকিছিল, মহিলাসকল মেনেজাৰৰ বঙলাৰ ওচৰত আৰু পুৰুষসকল চাহ কাৰখানাৰ ওচৰত, আৰু দিনৰ চাহ প্ৰস্তুতিৰ কাম শেষ হোৱাৰ পিছত ৰাতি মহলা দিছিল। পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, অলংকাৰ আৰু টুপীৰে ভৰা এটা সম্পত্তিৰ কোঠা ইমান ডাঙৰ হৈ পৰিছিল যে সেয়া এটা সৰু সংগ্ৰহালয়ৰ দৰে হৈ পৰিছিল।

দক্ষ কাৰিকৰসকলক লাহোৰৰ পৰা আনিব লগা হৈছিল, আৰু চেটৰ বাবে বৰফ কলকাতাৰ পৰা বহু দূৰ বাট অতিক্ৰম কৰি আহিছিল। সম্পাদনাৰ বাবে ফুটেজ লাহোৰলৈ যোৱাৰ পিছত আগৰৱালাই দেখিলে যে তাৰ আধাখিনিৰ শব্দ ব্যৱহাৰযোগ্য নাছিল। ছিগি-ছিগি হৈ যোৱা অভিনেতাসকলক পুনৰ গোটোৱা অসম্ভৱ আছিল, গতিকে তেওঁ এটা শব্দ ষ্টুডিঅ' ভাড়ালে আৰু সকলো পুৰুষ-মহিলা চৰিত্ৰৰ কণ্ঠ নিজেই ডাব কৰিলে, এদিনতে প্ৰায় ছহেজাৰ ফুট ফিল্ম ৰেকৰ্ড কৰিলে। সেই সৃজনীশক্তিৰ বাবেই ছবিখন ডাবিং আৰু পুনৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা আদিম ভাৰতীয় সবাক ছবি হিচাপে স্মৰণীয়।

চিত্ৰনাট্য লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ একে বিষয়ৰ নাটকৰ ওপৰত আধাৰিত, সংগীত আৰু পৰিচালনা আগৰৱালাৰ, যিজনে চিত্ৰলেখা মুভিটোন পতাকাতলত ছবিখনৰ প্ৰযোজনাও কৰিছিল।

মুক্তিৰ সময়ত জয়মতী বাণিজ্যিকভাৱে সফল নহ'ল, কিন্তু সমালোচক আৰু ইতিহাসবিদসকলে ইয়াৰ ৰাজনীতি আৰু এগৰাকী মহিলাক কাহিনীৰ নৈতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লোৱাৰ বাবে ইয়াক বহুদিনৰ পৰা মূল্য দি আহিছে, যিটো ১৯৩০ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত অস্বাভাৱিক আছিল।

ছবিখনৰ সংৰক্ষণ অনিশ্চিত আছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ পিছত মূল পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰিণ্টটো হেৰাই যোৱা বুলি আশংকা কৰা হৈছিল। ১৯৯৫ চনত প্ৰামাণ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা অৰ্ণৱ জন দেকাই বম্বেৰ এটা ষ্টুডিঅ'ত এটা সম্পূৰ্ণ প্ৰিণ্ট বিচাৰি পাই অসম চৰকাৰক জনায়, আনহাতে হৃদয়ানন্দ আগৰৱালাই ৰাখি যোৱা আন এটা প্ৰিণ্টৰ কিছুমান ৰীল আলতাফ মাজিদে আংশিকভাৱে পুনৰুদ্ধাৰ কৰে।

প্ৰথমখন অসমীয়া ছবি হিচাপে জয়মতী সমগ্ৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ প্ৰসংগ-বিন্দু, আৰু ইয়াৰ মুক্তিৰ তাৰিখ ১৯৩৫ চনৰ ১০ মাৰ্চক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ জন্মদিন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ছবিখন বিশ্বৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু উৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছে, তাৰ ভিতৰত ২০১১ চনত নৰ্থৱেষ্টাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়, ২০১০ চনত ইউচিএলএ, ২০০৬ চনত ৰোম, ষ্টুটগাৰ্ট আৰু মিউনিখৰ উৎসৱ, ২০০৮ চনত দিল্লীৰ উৎসৱ, আৰু ২০১২ চনত ঢাকাত অনুষ্ঠিত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উপলক্ষে ভাৰত-বাংলাদেশ উদ্‌যাপন অন্যতম।